شهر برازجان

سال آزاری چه سالیست؟ سالی که نوعی بیماری همه گیر، دشتستان و مناطق اطراف آنرا فرا گرفته بود. به آن سال پیلی هم گویند.

منبع: سیری در گویش دشتستان

سال پس یعنی چه؟ اصطلاح است. سالی که بخاطر تاخیر در بارندگی، کار کشت و زرع دیرتر از معمول انجام می گیرد.

منبع: سیری در گویش دشتستان

سال سفیدو چه سالیست؟ سالی که بخاطر عدم بارندگی در دشتستان و استان بوشهر، گیاهان خشک و حیوانات تلف شدند و چون جز رنگ خاک رنگ دیگری به چشم نمی خورد به این نام مرسوم شد.

منبع: سیری در گویش دشتستان

الا اي دشتسون اي يار جوني     الا اي نورِ چيش اي زور زُوني

چه سخته پُي تو بيدن ونبيدن       چه سخته بوتِ فهميدن نديدن

نفس كه ميكشي ميفهمه لارُم      نمـي وينم خُتِ دور وديـارم

نمي فهمم كه پاتُم يانه پاتُـم     موخواصلاْ نمي فهمم كجاتـم

موخو شيراز بيدن بِختَرُم بـي       غم هجرون كشيدن بخترم بـي

وهجرون انتظارِ وصل بيـدُم     گل وصل تُنـه پي زورچيـدم

زدم و وازدم تا وَت رسـيدم       اُما خيـري وديدارت نديـدم

چه وصلي بي كه وهجرون بتربي      چه درموني كه دردش خاشتربي

ندا طولي كه پُي موقهر كردي       سي مو زندة يِ اِنّا زهركردي

نمي فهمم بهارت كَي سراومَـه        كه تَوسونت خودِجومة تراومه

نه خَوبيدم اُمـا نَيـدُم بهـاره      خَو وبيـدار توسونت ديـاره

عکس های کاروانسرای مشیرالملک برازجان

عکس های دژ برازجان

برازجون یاد پرپین و پیازت    برازجون یاد کلمنده درازت

بقعه امام زاده ابراهیم که در میان مردم محل به نام شاهزاده ابراهیم معروف می باشد در دوازده کیلومتری جنوب برازجان و در ارتفاعات گیسکان قرار دارد. بقعه امام زاده ابراهیم و روستای مجاور آن به نام ننیزک(یا نی نیزک) به وسیله یک جاده فرعی آسفالته که به جاده اصلی برازجان-اهرم میپیوندد بابرازجان مرکز شهرستان دشتستان در ارتباط است.

طبق روایات تاریخی و سینه به سینه ،امام زاده ابراهیم فرزند حضرت امام موسی کاظم(ع) است.

معمولا مردم برازجان و اطراف برازجان در روزهای پنج شنبه و جمعه به این امام زاده می آیند و تا آخر شب در صحن و فضای این امام زاده می مانند.

طریقه آمدن امام زاده ابراهیم به نینیزک برازجان:

در زمان خلافت مامون (198ه.ق 218ه.ق)هفتمین خلیفه عباسی زمانی که امام رضا(ع) به ولایتعهدی منصوب شد نامه ای برای برادران خود به مدینه ارسال نمود و آنان را به خراسان دعوت کرد،آنان پس از تحمل سفری دور و دراز وارد ایران گردیدند اما دیرزمانی از ورود آنان به ایران نگذشته بود که خبر شهادت امام رضا(ع) به وسیله مامون عباسی را دریافت نمودند وچون پس از به شهادت رسیدن حضرت امام رضا(ع) دستگاه خلافت و عمال عباسی درصدد تعقیب و اذیت و آزار اهل بیت عصمت و طهارت(ع) برآمد لذا امام زادگان از بیم مخالفان خود در سرزمین پهناور ایران متفرق شدند.

در این میان امام زاده ابرایم با چند تن از همراهان خود مورد تعقیب عمال عباسی قرار گرفت و در حین تعقیب دو تن از دست نشاندگان خلافت به نام های رئیس حسین و رئیس اسکندرباچند صد نفر جمگجو به تعقیب و زد و خورد با امام زاده ابراهیم و همراهان وی برآمدند تا آن که جنگ به دامنه کوه کشیده شد و این جنگ چند شبانه روز درآن محل ادامه داشت ولی چون عده دشمن زیاد بود آخرالامر امام زاده ابراهیم به دست دشمن به شهادت رسید و پس از شهادت مومنین و ارادتمندان وی به سرپرستی شخصی به نام (الیاس) جسد مبارک آن حضرت بروی تپه ای بلند و مشرف بر نهری بخاک سپردند و این واقعه در سال204هجری قمری بود.

میرزا محمدخان برازجانی ملقب به غضنفر السلطنه دشتستانی دلاور مرد و شیر دل دشتستان در سال 1252 شمسی در محله قلعه برازجان متولد گردید.

تحصیلات:تحصیلات فارسی و عربی آنان در مکتب خانه محل و در محضر علمای برازجان بود، پس از این مقدمات ، میرزامحمدخان برای تکمیل علم صرف و نحو و فقه و اصول به شیراز رفت و نزد ادیب برجسته و واعظ وارسته حجه الاسلام والمسلمین مرحوم مغفور آقا سید ابو الحسن ریاضی فرا گرفت که شاید موانست و همنشینی با همین روحانی طراز اول منطقه باعث شد تا همراه با یادگیری علوم و فنون زمان خود پای بند و متعهد به خاندان طهارت و عصمت باشد. در این موقع او جوانی برونمند و عاشق و طالب علم آموزی و پیشقدم در فراگیری در فرا گیری دروس بود. او با هوش سرشاری که داشت ، مراتب علوم حوزه ای را نزد مرحوم حجه الاسلام آقا شیخ مرتضی محلاتی آموخت. ازاین لحاظ فردی فرهنگ دوست و متدین و صاحب قریحه سرودن اشعار بار آمد. احاطه وی در ادبیات عرب و اندیشه تابناکش از او شاعری خوش قریحه و سخنوری برجسته ساخت تا در صحنه علم و سیاست ، تعهد و دیانت ، جنگاوری و شجاعت سرآمد اقران و امثال گردد. به طوری که میگویند اشعار فراوانی که همگی پند آمیز و حاوی افکار پاک وی بود ، افسوس که دست تطاول ایام و غارت مایملک او در جریان جنگ و گریز ها و پناه وی و خانواده اش به کوهستان ،  دیوان اشعارش را پرپرکرد.

برای خواندن شعر آقا محمد خان به ادامه مطلب رجوع کنید

برازجان به معنی شهر روشن است:

ازآنجایی که مرکز شهرستان دشتستان بزرگ،شهر برازجان است،بدنبال معنای کلمه ی برازجان در کتابها گشتیم و آنچه را که یافتیم در زیر نوشتیم.

وجه اسم برازجان را طبق اظهار نظر محققان میتوان به : برتر از جان و گرازدان به معنای محل فرماندهی نیرومند یا محل محل زندگی پهلوانان دانسته اند.

دکتر سید جعفرحمیدی در تحقیق کلمه برازجان به کشف تازه ای میرسد:

در پشت کلمه برازجان ،معنی بهتر و زیباتری است.در گذشته دور ،در آیین ایرانیان قدیم به آتش توجه خاصی داشته اند،درزبان پهلوی برزه یا براز به معنی پختن است. و برزن یا بریزن، بوبریز به معنی تابه میباشد که همگی ریشه در برزه ، براز دارد. در کتاب برهان قاطع برزن، براز به معنای کشت و زرع و درخشان و روشنی و زیبایی است.

ایلامیان این منطقه یا این استان را برازجان یا به فارسی برازگان به معنی درخشان،تابان،روشن نامیدند که دشتی وسیع و آفتابی درخشان داشت. در آن روزگار چشمه گوگردی و آتش زای حوزه دالکی 20کیلومتری شمال برازجان مانند آتشکده شیز آذربایجان که از گاز طبیعی روشن بود ، اغلب برافروخته و نمایان بوده و مردم دشتستان به گازهای طبیعی این منطقه پی برده بودند که در نتیجه به زبان پهلوی باستان:

در سال1301شمسي " حسن اقليدس " كه از فرهنگيان خوش نام و زحمتكش فارس بود از سوي اداره كل فرهنگ فارس ماموريت يافت تا به برازجان رفته ، اقدامات لازم را تدارك ببيند.

الف: تاسيس دفتر نمايندگي فرهنگ برازجان

ب: اقدام جهت احداث و گشايش مدارس ابتدايي و متوسطه بر حسب تعداد افراد واجب التعليم در رده هاي مختلف براي دختران و پسران

ج: تنظيم گزارشي مشروح از شرايط عمومي شهر در رابطه با امور فرهنگي

اطلاعات پراكنده اي كه معمرين برازجاني نقل ميكردند ، گوياي آن است كه اقليدس با پيگيري هاي مجدانه  با همراهي صميمانه و بي وقفه مرحوم " شيخ عبداله دشتي " اولين دبستان رسمي برازجان را به نام " فرخي " در سال 1305 شمسي و با دو كلاس بنياد نهادند.

در سال1319شمسي با شروع به كار دبستان " آفتاب " چراغ معرفت بر ديدگان مشتاق محل و نو نهالان برازجاني روشن شد.

مدتي به درازا كشيد تا دبستاني ويژه دختران در سال 1313شمسي كه قبل از دبستان شدن ، كودكستان بود ، افتتاح شود.

چهارمين دبستان برازجان با همت والاي "حاج غلامحسين كمالپور" در سال 1319شمسي تاسيس شد. وي خانه شخصي خود را به آموزش و پرورش اهدا نمود تا دبستان عضد پذيراي نوباوگان گردد.

در سال هاي 1299تا 1301شمسي كه اهالي برازجان براي تاسيس اداره فرهنگ (آموزش و پرورش)و افزايش مدارس مجدانه تلاش مي كردند ، دبيرستان فرخي با شور و شعف بسيار مشتاقان علم و فرهنگ آغاز به كار كرد.

اگر قبولي اولين ديپلمه هاي دبيرستان فرخي برازجان در دانشگاه تهران به نسبت جمعيت شهر، تعداد دبيرستان و تعداد دانش آموزان سال ششم متوسطه دقيقاً ارزيابي و بررسي شود ، موفقيت چشمگير ديپلمه هاي دبيرستان فرخي عيان خواهد شد كه در واقع پويندگان آغازين ورود به دانشگاه و تحصيلات عاليه ميباشند..

نوشته ي بالا خلاصه اي بود برگرفته از كتاب "تحولات اجتماعي برازجان" تاليف استاد گرانقدر جناب آقاي سروش اتابك زاده در شرح و چگونگي شكل گيري اولين مدارس در برازجان .اميدوارم به همين زودي شاهد تاسيس دانشگاهي ملي و دولتي در شهرستاني باشيم كه بحق سهمي بس بزرگ و بسزا در پرورش نخبگان فراوان در سطح كشور ايفا كرده است و اين وظيفه فرزندان شايسته اين ديار كهن را دو چندان ميكند تا با تلاش و پشتكار بيشتر قله هاي رفيع علم دانش را يكي پس از ديگري درنوردند و به آنچه كه شايسته جوانان باهوش دشتستاني و برازجاني است دست يازند. به اميد آن روز...